Co więcej, okazuje się, że nawet działania prowadzone w dobrej wierze, oparte na nowoczesnych (ale niewłaściwie dobranych) metodach, mogą zaburzać delikatną równowagę wilgotnościową budowli i przynosić efekt odwrotny do zamierzonego.
Narodowy Instytut Dziedzictwa (NID) przeprowadził zakrojony na szeroką skalę program badawczy pt. „Optymalizacja metod konserwacji. Zagadnienie nierównowagi wilgotnościowej w obiektach zabytkowych”. Celem było przeanalizowanie skuteczności prac osuszeniowych wykonanych w kilkunastu obiektach sakralnych na przestrzeni ostatnich 10 lat.
Główne wnioski płynące z badań NID są alarmujące:
- W wielu przypadkach stwierdzono, że brak rzetelnej diagnozy przyczyn zawilgocenia (np. pominięcie analizy wód opadowych, wentylacji czy poziomu gruntu) prowadził do wyboru niewłaściwych metod naprawy (p. 40).
- Stosowanie materiałów nieprzepuszczających pary wodnej (np. folii kubełkowych, powłok bitumicznych, niektórych iniekcji) często zamykało wilgoć wewnątrz muru, przyspieszając procesy niszczenia (pp. 16, 36).
- Niewłaściwa eksploatacja obiektów, np. wymiana nieszczelnej stolarki okiennej na bardzo szczelną bez zapewnienia odpowiedniej wentylacji, potęgowała problemy z kondensacją wilgoci wewnątrz (p. 36).
Niniejsza publikacja NID przedstawia kompleksowe wnioski, zalecenia oraz standardy postępowania, które mają wspierać służby konserwatorskie i właścicieli zabytków w doborze optymalnych, nieinwazyjnych metod osuszania (pp. 1, 9).
Zachęcamy do lektury pełnego opracowania, które jest kluczowym źródłem wiedzy dla każdego, kto zajmuje się ochroną dziedzictwa kulturowego i renowacją starych budynków.
